Filistin’in devlet olarak tanınması, İsrail’e yaptırım uygulanması gibi anlamlı bir eylemden ziyade sembolik bir jest olarak niteleniyor. Yine de, İsrail’in Gazze’deki soykırımı derinleştikçe, İsrail’in müttefiklerinin bile harekete geçmek zorunda kaldığını gösteriyor.
Tanıma Dalgası
Birleşik Krallık, Kanada, Portekiz ve Avustralya, 21 Eylül’de ayrı ayrı ancak koordineli açıklamalarla Filistin Devleti’ni resmen tanıdı. Onları New York’taki BM Genel Kurulu toplantısında Fransa, Belçika, Yeni Zelanda ve İsrail’in diğer bazı önemli müttefikleri izledi.
Zirve, 12 Eylül’de Suudi Arabistan ve Fransa’nın ortak girişimiyle başlatılan “New York Deklarasyonu” çerçevesinde, iki devletli çözümü yeniden canlandırma amacıyla toplandı. Konferans, zirveye karşı çıkan ABD tarafından boykot edildi.
Batılı Liderlerin Mesajları
İngiltere Başbakanı Keir Starmer, “barış ve iki devletli çözüm olasılığını canlı tutmak için harekete geçiyoruz” derken, İsrail’in Gazze’deki bombardımanlarını ve Filistin halkını açlığa mahkûm etmesini “kesinlikle kabul edilemez” olarak niteledi. Starmer ayrıca Batı Şeria’daki yerleşimlerin hızlandırılmasını kınadı ve bunun iki devletli çözüm umutlarını tükettiğini söyledi.
İsrail’in Tepkisi
İsrail Başbakanı Benjamin Netanyahu, cevabını 27 Eylül’de ABD Başkanı Trump ile görüşmesinden sonra vereceğini açıkladı. Netanyahu, “terör devleti” kurulmasını önlemek için yıllardır çalıştığını savunarak, Batı Şeria’daki Yahudi yerleşimlerini iki katına çıkardığını ve bu politikayı sürdüreceğini söyledi. Filistin devletini tanıyan ülkeleri ise “terörizmi ödüllendirmekle” suçladı.
ABD’nin Tavrı
ABD yönetimi ise bu tanımaları “gösterişçi jestler” olarak değerlendirdi. Bir dışişleri yetkilisi, “Önceliklerimiz açık: Rehinelerin serbest bırakılması, İsrail’in güvenliği ve Hamas’tan arındırılmış bir bölgede barış” ifadelerini kullandı.
İlhak Planları
Bu gelişmelerin gölgesinde İsrail, Batı Şeria’nın ilhakı için planlarını açıkça tartışıyor. Aşırı sağcı Maliye Bakanı Bezalel Smotrich’in hazırladığı plan, Batı Şeria’nın yüzde 82’sinin ilhak edilmesini öngörüyor. Böylece Filistinlilere yalnızca altı küçük ve izole bölge bırakılmış olacak.
Ayrıca İsrail, Batı Şeria’yı ikiye bölmeyi amaçlayan büyük yerleşim projelerini hızlandırdı. Smotrich, bu adımların Filistin devleti kurma umutlarını “gömmek” için tasarlandığını açıkça ifade etti.
Tanımanın Etkisi
Mondoweiss’te Kasım Muaddi imzasıyla yayımlanan analize göre tanıma, her ne kadar sembolik sayılsa da siyasi sonuçlar doğuruyor.
Filistin ile tanıyan ülkeler arasında daha üst düzey diplomatik ilişkilerin yolu açılıyor.
İsrail yerleşimlerinin uluslararası hukukta yasadışılığı yeniden vurgulanıyor.
Batı Şeria’nın ilhakı, tanıyan ülkelerce önceden yasadışı kabul edilmiş oluyor.
Ancak tanıyan devletler, işgali sona erdirmek ya da Filistin’in kurulmasını sağlamak için ek bir yasal yükümlülük üstlenmiyor. Zaten bu yükümlülükler Cenevre Sözleşmeleri’nde tanımlı.
Neden Şimdi?
Filistin dayanışma hareketi, özellikle Batı ülkelerinde giderek büyüyor. İsrail’in Gazze’deki saldırılarının açıkça “soykırım” olarak algılanması, kamuoyunda ciddi bir değişim yarattı. Artık birçok hükümet için pasif kalmak siyasi olarak savunulamaz hale geldi. Ancak bu ülkeler, yaptırımlar yerine sembolik tanımayı tercih ettiler.
Sahada Beklenenler
İsrail’in bu tanımalar karşısında daha sert baskılar uygulaması bekleniyor. Filistinliler; daha fazla tutuklama, baskın, kontrol noktası ve hareket kısıtlamalarına hazırlanıyor.
Öte yandan Batı Şeria’da Ürdün Vadisi ve Kudüs’ün doğusundaki büyük yerleşimlerin ilhakı gündeme gelebilir. Bu adım, Filistinlilerin günlük yaşamlarında yeni kısıtlamalar ve zorunlu göçler doğurabilir.
Sonuç
Filistin’in devlet olarak tanınması, sahada gerçek bir değişim yaratmaktan çok Batılı hükümetlerin kamuoyu baskısına verdikleri sembolik bir yanıt olarak görülüyor. Ancak yine de bu adımlar, İsrail’in ilhak politikalarının uluslararası arenada daha açık biçimde “yasadışı” kabul edilmesini sağlıyor.Kaynak;Ajans Bizim